Kruiden en vruchten in de seizoenen: zomer (1)

Door Oxalis gepubliceerd in Natuurlijke geneeswijzen

8079b8e9bb56e48781a2783c7b7e190a_medium.De zomer is het seizoen waarin de meeste planten tot volle wasdom komen. De bloei van veel gewassen is in de zomer dan ook het meest uitbundig. Van veel geneeskrachtige planten kunnen bloemen, kruiden, vruchten, bladeren of wortels worden geoogst. Men doet dit meestal rondom de zomerzonnewende, wanneer de zon op zijn hoogste punt staat en de zonnekracht in de gewassen het meest optimaal is. Echter, ook na de langste dag van het jaar – wanneer veel gewassen verder tot rijping komen – kunnen nog (delen van) diverse soorten geneeskrachtige planten worden geoogst, verwerkt en gebruikt.

Absintalsem (Artemisia absinthium)

Absintalsem is een vaste plant, die oorspronkelijk voorkwam in de gematigde streken van Europa, Azië en Noord-Afrika. Tegenwoordig is de plant echter zeldzaam geworden en staat in Nederland op de Rode Lijst van Planten.

065cbfdefbffce9b78678ddca704f71c_medium.Dit wellicht minder bekende kruid kent van oudsher wel verschillende toepassingen. Zo werd het ooit standaard gebruikt om wormen mee te verdrijven. Echter, het kruid is te sterk en daarom schadelijk voor kinderen. Uitwendig gebruikt, kunnen (zachter werkende) aftreksels van absintalsem zowel groot en klein helpen. Deze aftreksels zijn bijvoorbeeld bijzonder effectief bij tal van soorten huidinfecties, vooral bij de vroeger veel voorkomende huidkwaal schurft.

Een andere toepassing ervan is om de hoofdhuid er mee te masseren: absintalsem stimuleert namelijk de haargroei en kan op deze wijze kaalheid tegengaan. Absintalsem kan ook uitstekend dienst doen om zwellingen en ontstekingsreacties bij verstuikingen te verminderen; doordrenk een kompress met het aftreksel ervan, leg het een aantal minuten op de gezwollen of pijnlijke plek en laat het zijn werk doen. Wanneer een absintalsem als plant in huis wordt neergezet of opgehangen, zal hij door zijn geur insecten verdrijven.

Bergamot (Monarda didyma)

62f4c83e6cbe945185c5c33aa722563e_medium.Bergamot, ook wel Monarda genoemd, is een aromatisch kruid met een mooie bloeiwijze, dat van oorsprong stamt uit het oosten van Canada en Noord-Amerika. Het is een vaste plant, die van 70 tot wel 150 centimeter hoog kan worden.

De geur van de bergamotbloem lijkt sterk op die van de bergamot citrusvrucht (waarvan de olie uit de schil wordt gebruikt als smaakmaker in Earl Grey-thee). De Latijnse naam Monarda voor deze plantenfamilie is een eerbetoon aan Nicolás Monardes, een Spaanse arts en botanist, die als eerste (in 1569) de Amerikaanse flora beschreef.

f3ae2a08868c4c5895f5128fbbbdf0a9_medium.Bergamot werd aldaar door de lokale bevolking echter al lange tijd als geneeskrachtig kruid gebruikt. Het bevat namelijk veel thymol, een stof die een krachtige ontsmettende werking heeft. Ook is bergamot altijd bijzonder effectief gebleken bij luchtweginfecties en problemen met de spijsvertering; het kan misselijkheid verminderen, maagkrampen verlichten en braken en winderigheid tegengaan.

Enkele andere toepassingen van bergamot liggen op het vlak van ontspanning en stressvermindering. Zo kan bergamot niet alleen hoofdpijn, die is ontstaan door spanningen en/of slapeloosheis, verminderen, maar ook menstruatiepijnen verlichten. Door dit laatste zou het kruid – als volgende stap – zelfs de vruchtbaarheid kunnen verhogen.

Borage (Borago officinalis)

e14f938b8d6e52a66d15cec715837f54_medium.Borage staat ook wel bekend als bernagie of als komkommerkruid (hoewel er beslist geen komkommers aan groeien). De bruikbare delen van de plant zijn: blad, stelen en bloemen; blad en bloemen kunnen rauw worden verwerkt in salades of worden gekookt zoals spinazie. De stelen worden wel gegeten zoals selderij. Borage werkt ontstekingsremmend en koortsverlagend. Vroeger werd het ook veel gebruikt door jonge moeders, omdat het de moedermelk op gang bracht.

a7b6a53af6d12b8c9e54020995ce2cbe_medium.Dit kruid met zijn fraaie blauwe bloemetjes staat er verder om bekend, dat het de stemming kan verbeteren en de geest kan verkwikken; het kan dan ook worden gebruikt om depressies te bestrijden. Daarnaast is borage ideaal bij de behandeling van luchtweginfecties, vanwege de slijmoplossende werking ervan. Het kruid kan daardoor hoest en bronchitis goed helpen verminderen. Ook huidaandoeningen, zoals allergie-uitslag of eczeem, kunnen baat hebben bij borage: maak daarvoor een kompres met lotion uit het sap van de plant. Een aftreksel van borage kan (uitwendig) worden gebruikt voor het kalmeren van geïrriteerde ogen.

Borstelkrans (Clinopodium vulgare)

Borstelkrans behoort tot de vaste planten en wel tot de plantenfamilie van de lipbloemigen (Lamiaceae). Helaas is borstelkrans zeer zeldzaam geworden en staat in Nederland zelfs op de Rode Lijst van Planten.

f2bdc57102c07a12f588c38037123d73_medium.De plant stamt oorspronkelijk uit het grensgebied tussen Europa en Azië. Hoewel de geur van borstelkrans op die van tijm lijkt, wordt de plant ook wel wilde basilicum genoemd. Het gewas kan ongeveer 30-60 centimeter hoog worden en bloeit van juli tot september met soms witte, maar meestal donkerroze lange bloemen, die in dichte, zogenaamde schijnkransen zitten. Geneeskrachtige, bruikbare delen van de borstelkrans zijn de bladeren, die kunnen worden verwerkt als tuinkruid, als tinctuur of als thee. In het noorden van Griekenland werd deze plant vanouds aan olijfolie toegevoegd en gebruikt om maagzweren en wonden te genezen. Getrokken als thee kan borstelkrans maagklachten doen verminderen. Het blad van de plant kan echter ook worden gegeten en zal dan de spijsvertering bevorderen: meng het daartoe door een salade of een andere groenteschotel.

Cichorei (Cichorium intybus)

Cichorei is een hoog opgroeiende (tot 130-150 centimeter), overblijvende plant, die vooral op de open grond in Zuid-Europa groeit en bloeit. Cichorei behoort botanisch gezien tot de asterfamilie. Te gebruiken delen van de plant zijn: bloemen, bladeren en wortels, waarvan dan een aftreksel of tonicum kan worden bereid.

d84737c136c5b2745f688c393e807282_medium.De plant heeft meestal éénn dikke en lange penwortel, die bitter smaakt; cichoreiwortels werden in de 19e eeuw en tijdens de Tweede Wereldoorlog veelvuldig vermalen en dan als koffiesurrogaat gebruikt. Cichorei bevat een hoog gehalte aan inuline; dit is een soort koolhydraat, die door de langzame vertering ervan veel minder belastend is voor de bloedsuikerspiegel, hetgeen voor bijvoorbeeld diabeten een groot voordeel is.

Een tonicum van cichorei kan de lever en de spijsvertering activeren en ondersteunen. Een extract uit de cichoreiwortel werkt zelfs beschermend tegen leveraandoeningen en kan tegelijkertijd de urinewegen zuiveren. Als tonicum verdrijft cihorei urinezuur uit het lichaam en is daarmee effectief bij de behandeling van reuma en jicht. Ook is cichorei een veilig laxeermiddel en kan zelfs door kinderen worden gebruikt. Cichorei heeft verder een kalmerende werking op het centrale zenuwstelsel en kan overstimulatie door koffie tegengaan. Hierdoor wordt cichorei nog steeds wel als caffeïnevrije vervanger van koffie gebruikt.

Gewone engelwortel (Angelica Sylvestris)

7a8af4166fa08bb5d27ff7e46d7614c8_medium.De gewone engelwortel is een hoog opgroeiende plant (tot wel 2 meter), die behoort tot de botanische familie van de schermbloemigen. Als standplaats heeft de plant een voorkeur voor vochtige bosgrond, moerassen en drassig grasland. De bloei duurt van juli tot september en geeft schermen van witte of enigszins roze bloemen. Daarna verschijnen de kleine eironde vruchtjes of zaden. Van oudsher werd de gewone engelwortel gebruikt als grondstof voor gele verf.

De voor de natuureneeskunde bruikbare delen van de gewone engelwortel zijn: het blad, de wortels, de stelen en de zaden. De wortels, die in de zomer of herfst worden geoogst (net voordat de bloeiende stam afsterft), worden meestal gedroogd en dan eventueel vermalen. Van blad, stelen en zaden wordt meestal een tinctuur bereid.

46eb3377d4f7e012aaa84f7cdc70c5ca_medium.Gewone engelwortel kan reumatische pijnen en zenuwpijnen doen verminderen. Ook kunnen jeuk en huidzwellingen erdoor worden verlicht. Een bijzondere werkig van de gewone engelwortel is die voor wat betreft alcohol. Van oudsher was het bijvoorbeeld een middeltje tegen de kater na een alcoholische uitspatting: men kauwde dan op de wortel van de plant. Na veelvuldig gebruik van deze ‘katerbestrijder’ zou zelfs een algehele afkeer van alcohol ontstaan.

 

Oxalis.

© 2019, foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

d87314570d2a892e3e55d47200cab40e_medium.Voor meer artikelen van deze schrijfster, zie bijvoorbeeld:

Kruiden-en-vruchten-in-de-seizoenen-herfst-(1)

Kruiden-en-vruchten-in-de-seizoenen-herfst-(2)

Kruiden-en-vruchten-in-de-seizoenen-winter-(1)

Kruiden-en-vruchten-in-de-seizoenen-winter-(2)

Kruiden-en-vruchten-in-de-seizoenen-lente-(1)

Kruiden-en-vruchten-in-de-seizoenen-lente-(2)

Of lees verder op:

https://tallsay.com/oxalis of via

https://oxalisnatuurlijkewegen.wordpress.com/

 

25/06/2019 13:19

Reacties (7) 

1
30/06/2019 11:18
Heel mooi artikel met duidelijke informatie
1
25/06/2019 23:16
Absint; daar werd in het verleden toch ook een drank van gemaakt, die een hele tijd verboden geweest is - of misschien nog wel is?
1
26/06/2019 08:04
Klopt, absint (gemaakt met onder meer absintalsem en anijs) werd in 1909 in Nederland verboden, omdat het iemand krankzinnig zou maken. Dit kwam echter niet door de kruiden, maar ongetwijfeld door het hoge alcoholpercentage (gemiddeld 55-70%). Niet de gezondste manier om absintalsem te gebruiken.
1
25/06/2019 15:31
erg mooi artikel
1
25/06/2019 14:13
Interessant, voor mij onbekende bloemen en planten, die nog het een en ander aan geneeskracht kunnen leveren ook.
1
25/06/2019 14:12
Mooi artikel.
1
25/06/2019 14:11
Mooi al die verschillende zomerse planten en bloemen; soort natuurlijke EHBO in de tuin.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert