Kleuren: van regenboog tot kleurenwiel

Door Oxalis gepubliceerd in Natuurlijke geneeswijzen

c1cc38b3e3cc46eb6b0b527669edf24d_medium.Kleuren en hoe wij die zien, zijn altijd van groot nut geweest. Door ongetwijfeld de felle kleuren konden onze verre voorouders bijvoorbeeld zien, welke vruchten rijp genoeg waren om te eten. Het onderscheid in kleuren zal zeker ook hebben geholpen bij het herkennen van prooidieren of het opmerken van vijanden. Hoe wij kleuren zien, heeft overigens alles te maken met de opmaak van onze ogen en dan vooral met de aanwezigheid van zogenaamde kegeltjes en staafjes in ons netvlies (zie hiervoor ook verder in: Kleuren: een kwestie van perceptie).

Kleuren, licht en donker

Het zijn de kegeltjes, die de kleuren rood, groen en blauw voor ons herkennen en als signaal naar onze hersenen zenden. De meeste van deze kegeltjes zijn te vinden aan de buitenrand van het netvlies. Typisch is overigens, dat er veel meer kegeltjes zijn voor rood (circa 60%) dan voor groen (circa 30%) en blauw (circa 10%). Om kleur te ‘zien’, moet er echter wel genoeg licht zijn. Licht is heel belangrijk, omdat het van objecten reflecteert en dan in onze ogen wordt opgevangen. Onze hersenen verwerken het aldus opgevangen beeld en rationaliseren het als wat we zien. Hierdoor zijn we in staat objecten te onderscheiden en te herkennen.

bee685ae5a5258ba0aec61db9cf09382_medium.

 

 

 

 

 

Is er teveel (wit) licht, dan zijn we verblind en zullen – door die overdaad aan wit – geen andere kleuren meer onderscheiden. Is er echter (te) weinig licht, dan nemen de staafjes in ons netvlies het over; zij zorgen ervoor dat wij bij weinig licht meestal nog wel iets kunnen zien; kleuren kunnen dan echter niet langer van elkaar worden onderscheiden. Bij geen (zwart) licht, tasten we letterlijk in het duister, want onze ogen kunnen dan letterlijk niets meer zien of onderscheiden. Je zou dus kunnen zeggen, dat het kunnen zien van kleuren voor ons tussen absoluut wit en absoluut zwart inligt.

Regenboog, magisch en mooi

b882ff3c4bd5b37017fc74d45865c99e_medium.Regenbogen hebben altijd tot onze verbeelding gesproken. Het verschijnen van een hele of gedeeltelijke licht- of felgekleurde boog aan het firmament blijft immers een prachtig fenomeen. En natuurlijk weten we inmiddels, dat een regenboog eigenlijk een nevel van waterdruppels (regen) is en dat de kleuren ervan in feite niets anders zijn dan een optisch effect, veroorzaakt door de breking en weerspiegeling van (zon-) licht in die waterdruppels. Toch blijft het een magistraal gezicht om er één te zien verschijnen. Ook hebben regenbogen ons geleerd hoe het kleurenspectrum eigenlijk in elkaar zit, want daarvoor hoeven we maar te kijken naar de opvolgende kleurschakeringen in die regenboog. Van buiten naar binnen zien we dan achtereenvolgens : rood, oranje, geel, groen, blauw, indigo en paars/violet.

Kleurenwiel van Newton

6351ec4b39a1344203c971967e0af5a1_medium.Het kleurenwiel werd voor het eerst ontwikkeld door de Britse natuurkundige en wetenschapper Isaac Newton (1643-1727). Hij nam daarvoor het zichtbare kleurenspectrum, zoals hierboven genoemd, en vouwde het rond in een cirkel. Wanneer je het kleurenwiel volgt, vind je dan ook de kleuren in dezelfde volgorde als in een regenboog: volgens het kleurenspectrum van rood naar oranje, geel, groen, blauw, indigo naar paars/violet.

In het kleurenwiel zijn verder nog drie soorten of rangen van kleuren te onderscheiden, namelijk: primaire, secundaire en tertiaire kleuren.

Primaire kleuren eecc7244a61ff9e65d1296ecf3c73442_medium.

Als primaire kleuren worden rood, geel en blauw beschouwd. Maar waarom? Er zijn twee criteria voor: ten eerste kunnen deze drie kleuren nìet uit andere kleuren worden gemixt, maar staan puur op zichzelf. Ten tweede kunnen alle andere kleuren van het kleurenwiel wèl worden gevonden, door deze drie primaire kleuren (in verschillende verhoudingen) met elkaar te mengen.

b8a6db3f3de1f5d1458cb257da122cb5_medium.Secundaire kleuren

Secundaire kleuren worden gedefinieerd als kleuren, die ontstaan door het mengen van gelijke delen van twee van de drie primaire kleuren. Dit zijn oranje (uit rood en geel), groen (uit geel en blauw) en paars of violet (uit blauw en rood).

Tertiaire kleuren

4feaabe92a07a1b77f50bda9288d5416_medium.

Dit zijn de kleuren, die worden gecreëerd door het mengen van gelijke delen van een primaire en een secundaire kleur. Hieruit ontstaan dan weer de zes tertiaire kleuren: rood-paars, rood-oranje, geel-oranje, geel-groen, blauw-groen en blauw-paars. Hierbij wordt steeds eerst de primaire en dan de secundaire kleur genoemd.

Alle andere kleuren zijn afgeleiden of combinaties (in gelijke of ongelijke delen) van de hierboven genoemde primaire, secunaire en tertiaire kleuren.

Kleurwaarden

fa75d9c5e8e11f4c24b566ee58d59208_medium.Onderdeel van veel kleurentheorieën is de zogenaamde kleurwaarde: hiermee wordt dan vooral bedoeld het lichte of donkere aspect van een kleur.

Wanneer je een pure kleur neemt, kun je de kleurwaarde ervan beïnvloeden door er bijvoorbeeld wit (voor licht) of zwart (voor donker of schaduw) aan toe te voegen.

Kleurschema’s

Hoe je kleuren naast elkaar legt en/of met elkaar combineert, is een kunst apart, waar sommige mensen een beter oog voor hebben dan anderen. Toch zijn er een aantal standaardmanieren te halen uit de diverse kleurentheorieën, waarop kleuren succesvol al dan niet met elkaar kunnen worden samengevoegd.

Monochromatische kleuren

9408fdaee9fa9e3d3861dbc89776bc61_medium.Dit wil zeggen, dat er slechts één (mono) kleur (chroma) als basis wordt gebruikt, maar dan wel in al zijn lichte en donkere verschijningsvormen. Een monochromatisch kleurenschema bestaat dan ook uit een aantal verschillende schakeringen van één kleur (ook wel ton-sur-ton genoemd).

Analoge kleuren

3ff39aee9d760357778d66f1e9078f5f_medium.Hierbij wordt gebruik gemaakt van kleuren, die op het kleurenwiel naast elkaar liggen. Als kleurschema kunnen hier vrij opvallende combinaties uit ontstaan, zoals bijvoorbeeld blauw, blauw-groen, groen en geel-groen, of rood, rood-paars, paars en blauw-paars.

Complementaire kleuren

Dit zijn de kleuren, die tegenover elkaar op het kleurenwiel liggen. Een complementair kleurenschema laat dan een scherp contrast zien, maar beide kleuren zijn even ‘dominant’; de ene kleur overheerst dus niet de andere kleur.

969720fb4656444a8ea87a7a742ab510_medium.

 

 

Integendeel, bij complementaire kleuren vullen de kleuren elkaar in feite aan en zorgen zij er door het contrast voor, dat beide op hun sterkst zijn. Voorbeelden zijn onder meer blauw en oranje, rood en groen, geel en paars.

Kleurtriaden

d827fd726b1bf134b8cd731a65009aad_medium.Hierbij worden steeds drie kleuren gekozen, die op het kleurenwiel op gelijke afstanden van elkaar kunnen worden gevonden. Voorbeelden zijn onder meer de primaire kleuren rood, geel en blauw, of de secundaire kleuren oranje, groen en paars.

Afgeleid-complementaire kleuren

In dit schema worden niet per se alleen de complementaire kleuren gebruikt, maar een kleur met afgeleiden van de complementaire kleur. Voorbeelden zijn onder meer blauw met geel-oranje of rood-oranje, geel met blauw-paars of rood-paars enz.

Warme kleuren

5493fb4cdb315c2379527648a446368a_medium.Als warme kleuren worden algemeen beschouwd de kleuren, die het dichtst in het bereik van het ultrarood op het kleurenspectrum liggen. Deze kleuren worden over het algemeen direct geassocieerd met warme dingen. Als warme kleuren gelden onder meer rood, geel en oranje.

Koele kleuren

7d58e26383bd29dc596f5ef54d315932_medium.Als koele kleuren worden dan gezien de kleuren, die dichter in het bereik van het ultraviolet op het kleurenspectrum liggen. Deze kleuren worden meestal geassocieerd met koele zaken. Als koele kleuren gelden onder meer groen, blauw en paars/violet.

 

Oxalis.

© 2019, foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

a00e88fc72994620d4ffd4bfbcf14e51_medium.Voor meer artikelen van deze schrijfster, zie bijvoorbeeld:

Kleuren-en-de-aura

Kleuren-en-chakra-s-(1)-in-het-algemeen

Kleuren-en-chakra-s-(2)-elk-chakra-een-eigen-kleur

Kleuren-en-de-dierenriem

Of lees verder op:

https://tallsay.com/oxalis of via

https://oxalisnatuurlijkewegen.wordpress.com/

07/02/2019 13:27

Reacties (5) 

1
17/03/2019 07:53
Interessant en goed uitgelegd.
1
10/02/2019 10:03
Goed beschreven
1
07/02/2019 14:30
Blijft boeien: kleuren, kleurenspectrum, kleurenwiel en natuurlijk de regenboog.
1
07/02/2019 14:28
U bent niet ingelogd. Wilt u nu inloggen of een account aanmaken?
Leuk artikel.
1
07/02/2019 14:27
Interessant om wat meer over kleuren en kleurenschema's te lezen (ook al vind ik niet al die combinatieschema's even mooi.)
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert