In de schaduw van de courtisanes – Colette

Door ZiaRia gepubliceerd in Geschiedenis

Colette, haar jeugd en eerste huwelijk

e4466eca413c97306771e285bc4b65d2_medium.Sidonie-Gabrielle Colette werd geboren op 28 januari 1873 in Saint-Sauveur-en-Puisaye, een dorp in Bourgondië. Haar vader, Jules-Joseph Colette was een oorlogsheld (uit de Frans-Duitse oorlog van 1870-1871) en werkte als ontvanger der belastingen. Aanvankelijk had het middenklasse-gezin het goed, maar toen de kleine Sidonie-Gabrielle naar school moest, had een slecht beheer van de financiën het gezin aan de bedelstaf gebracht. Zij ging daarom naar de gewone, openbare in plaats van een privé-school. Haar moeder, Adèle Eugénie Sidonie Landoy, was haar grote voorbeeld. Zij was het, die haar dochters zelfvertrouwen en gevoel van individualiteit en vrijheid zoveel mogelijk stimuleerde. Een voorliefde voor literatuur erfde de kleine Sidonie-Gabrielle echter van haar vader, die een fervent lezer was. In 1893 trad Sidonie-Gabrielle in het huwelijk met Henry Gauthier-Villars. Hij was een bekend schrijver en uitgever, die zelf publiceerde onder het pseudoniem ‘Willy’.

Colette, leven in demi-mondaine kringen en eerste schreden op het schrijverspad

bd6da196919d70195749a910120e9b74_medium.Willy, die 14 jaar ouder was dan zijn vrouw en in Parijs bekend stond als een notoire losbol en biseksueel, nam de jonge Sidonie-Gabrielle al snel mee naar de intellectuele en artistieke salons van Parijs, de wereld van de demi-mondaine courtisanes, vrije liefde en losse zeden.

Links: Willy en Colette (1902).

Hij moedigde haar aan zich aan ‘sapphische’ (lesbische) liefdesrelaties over te geven, waarbij hij zelf graag toekeek. In deze periode zou zij korte relaties hebben gehad met onder meer courtisane Émilienne d’Alençon en de Amerikaanse Natalie Clifford Barney, hetgeen haar de woede op de hals haalde van courtisane Liane de Pougy, met wie Barney destijds samen was.

8561f12dd68eb5c8fea2db5e0a373418_medium.Toen Sidonie-Gabrielle aarzelend haar eerste verhaal aan het papier toevertrouwde, was het haar man die de koers van haar verhalen bepaalde: het werd het prikkelende verhaal omtrent een jong meisje uit Bourgondië, dat op een kloosterschool te maken krijgt met de avances van een verleidelijke lerares. Omdat de Belle Epoque niet echt open stond voor vrouwelijke schrijfsters uit de burgerij, werden de werken, de zogenaamde Claudine-verhalen (Claudine à l'école (1900), Claudine à Paris (1901), Claudine en menage (1902) en Claudine s'en va (1903)), gepubliceerd onder Willy’s naam. Ze sloegen in als een bom en werden bijzonder succesvol. Zonder Willy’s steun in die tijd, zo verklaarde de schrijfster later zelf, zou zij nooit een schrijfster zijn geworden.

Colette, gescheiden en blut

b1d26802f1715c6fd93e05a8206a355b_medium.Het huwelijk hield echter geen stand. In 1906 gingen de twee uit elkaar, maar het zou nog tot 1910 duren voordat de echtscheiding officieel was. Eenmaal vrij van haar overheersende man publiceerde Sidonie-Gabrielle in 1907 La Retraite Sentimentale, een afrekening met haar huwelijk en haar eerste werk onder haar eigen naam: simpelweg ‘Colette’. In de tussentijd stond ze echter op straat. Zij kreeg geen cent van de goed verkopende Claudine-verhalen, omdat Willy het copyright had en haar niets uitkeerde. Om zich te kunnen bedruipen, begon Colette met optredens in variététheaters door heel Frankrijk, waar ze veelal danste en acteerde en soms zelfs scenes uit haar eigen Claudine-verhalen naspeelde. Deze arme en hongerige periode in haar leven heeft ze beschreven in haar roman La Vagabonde (1910).

Colette, sapphische liefde en schandalen

c971f5ba320fdd5915e1412eb2381b47_medium.Vaak stond zij op het toneel met haar vriendin en liefdespartner Mathilde de Morny, Markiezin van Belbeuf (‘Missy’). Op 3 januari 1907 speelden zij samen in een pantomime, getiteld Rêve d'Égypte, waarin de twee elkaar op het toneel openlijk kusten.

Links: Colette in Rêve d'Égypte (1907).

Het publiek vond het scandaleuse en er brak een rel uit. Hierna was het voor hen onmogelijk om nog openlijk als liefdeskoppel samen te leven en te spelen; de relatie hield achter de schermen echter nog 5 jaar stand.

Colette, tweede huwelijk, moederschap en derde huwelijk

4a1918df77ded29a4110fbf7fb78cd86_medium.In 1912 hertrouwde Colette en wel met Henri de Jouvenel, redacteur bij het dagblad Le Matin. Zij kon hierdoor de variétéwereld vaarwel zeggen en zich toeleggen op het schrijven. In 1913 kreeg het koppel een dochter, genaamd Colette Jouvenel, met als koosnaam Bel-Gazou.

Links: één van de weinige foto's van Colette met haar dochter.

Hoe belangrijk haar eigen moeder ook voor Colette was geweest, zelf maakte ze weinig van het moederschap. Haar dochter werd vooral aan de zorg van de Britse nanny overgelaten en zag haar beroemde moeder weinig. 5e3e2b7ebdc8c9ae24ed5e29ac114b34_medium.Colette richtte zich namelijk geheel en niet onverdienstelijk op de journalistiek, zeker toen in 1914 de Eerste Wereldoorlog uitbrak.

Rechts: Colette, Henri de Jouvenel en zijn zoon Bertrand.

Het huwelijk met Henri de Jouvenel liep stuk in 1924. Dit kwam enerzijds door de vele avontuurtjes van de Jouvenel, maar anderzijds ook door de affaire, die Colette had met haar nog maar 16-jarige stiefzoon Bertrand de Jouvenel. In 1925 ontmoette Colette de 16 jaar jongere Maurice Goudeket, die haar derde en laatste echtgenoot zou worden.

Colette, ontwikkeling literaire carrière

d48c4fba21ba1012b8a91c2092bfdb70_medium.Hoewel ze al een gevestigde naam had als schrijfster (La Vagabonde was in 1910 genomineerd voor de prestigieuze literaire Prix Goncourt), waren het toch de jaren 1920 en 1930, die als het meest productief en innovatief gelden in de literaire carrrière van Colette. Veel van haar werk speelt zich af in Bourgondië of Parijs en dan vooral tijdens de vrolijke, maar losbandige jaren van de Belle Epoque. Colette schreef over wat zij kende: haar werk was (gedeeltelijk) autobiografisch of gebaseerd op haar eigen waarnemingen, haar heldinnen waren meest sterke vrouwen. De openhartige beschrijvingen over onder meer vrouwelijke seksualiteit, het huwelijk en (vrouwelijke) onafhankelijkheid maakten van Colette een uitermate controversiële schrijfster in die tijd, maar tegelijkertijd ook één, die heel vernieuwend was.

44ed6dc678dbb544d971eece25895169_medium.Haar romans Chéri (1920), La Fin de Chéri (1926) en Le Blé en herbe (1923) gaan over liefde en teleurstelling tussen een oudere vrouw/courtisane en een veel jongere man. La Naissance du Jour (1928) en Sido (1929 – gebaseerd op haar moeder) bevatten beide een kritische blik op het conventionele leven van vrouwen in een (liefdeloos) huwelijk. Voor La Chatte (1933), over een driehoeksverhouding tussen een jong echtpaar en de kat van de echtgenoot, zou Colette inspiratie hebben gevonden in het leven van haar broer en het verhaal hebben gebaseerd op één van haar eigen katten, genaamd La Chatte.

Colette, Tweede Wereldoorlog en grootste succes

Colette koos ervoor om in 1940 met haar Joodse man in Parijs te blijven, maar de laatste was in 1941 al eens gearresteerd door de Gestapo. Door interventie van de Franse vrouw van de Duitse ambassadeur was hij vrijgelaten, maar Colette bleef een volgende arrestatie vrezen. Tijdens die donkere en angstige periode voor de bevrijding schreef zij in 1944 haar grootste succes en meest bekende boek: Gigi.

c189d7c55b9ae81df0c987879c96a0f5_medium.Gesitueerd in de Belle Epoque beschrijft het de ontwikkeling van een in de demi-mondaine wereld opgegroeide jonge vrouw, die wordt opgeleid tot courtisane. Zij breekt echter met de oude tradities door verliefd te worden op de door haar uitverkoren rijke ‘beschermer’ en met hem te huwen. Het verhaal werd een internationaal succes. Op toneel werd de rol van Gigi vertolkt door onder meer Audrey Hepburn, in de Hollywood-film was het Leslie Caron, die de titelrol op zich nam.

Colette, gevierd en geëerd

Hoewel zij aanvankelijk werd gezien als een controversiële schrijfster met een beperkt bereik, kreeg Colette in de loop van haar leven steeds meer erkenning voor haar talentvolle werk en vernieuwende invloed in de Franse literatuur. Inmiddels wordt Colette’s werk zelfs gezien als een belangrijke stap in de vrouwenemancipatie en zijzelf als een feministe avant la lettre. In 1945 werd Colette gekozen als lid van de fameuze Académie Goncourt en in 1949 zelfs als voorzitter van deze belangrijke Franse literaire instelling. In 1920 kreeg zij de Franse staatsonderscheiding van Chevalier en in 1953 die van Grand Officier van het Légion d’honneur.

Colette, aan het einde

5f88181fbb9ef4e9b7b39cdb91de45df_medium.De na-oorlogse jaren waren niet eenvoudig voor Colette, die ernstig werd geplaagd door reumatoïde artritis. Haar man, Maurice Goudeket, verzorgde haar tot haar dood op 3 augustus 1954. Colette werd 81 jaar.

Rechts: Colette en Maurice in hun Parijse appartement.

De consternatie was echter groot, toen haar een Rooms-katholieke begrafenis door de kerk werd ontzegd, namelijk omdat zij tweemaal een echtscheiding achter de rug had. De Franse staat greep in: Colette kreeg – als eerste vrouw in de Franse geschiedenis – een staatsbegrafenis vanwege haar grote verdiensten voor de Franse literatuur. Zij werd begraven op de begraafplaats van Père Lachaise in Parijs.

 

Verteld door:

© ZiaRia.

(2017) Foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

3a3b02429c95d6bb2b438aa6d9c676e7_medium.Kijk voor andere artikelen en verhalen eventueel ook eens naar:

In-de-schaduw-van-de-courtisanes-Cléo-de-Mérode

In-de-schaduw-van-de-courtisanes-Lina-Cavalieri

Courtisanes-van-de-Belle-Epoque-Émilienne-d-Alençon

Courtisanes-van-de-Belle-Epoque-Liane-de-Pougy-(1)

Courtisanes-van-de-Belle-Epoque-Liane-de-Pougy-(2)

Of lees verder op:

https://tallsay.com/ziaria of

https://ziariasblog.wordpress.com/

 

09/10/2017 14:02

Reacties (11) 

1
06/11/2017 16:38
Mooi geschreven!
1
10/10/2017 01:59
Prachtig artikel, boeiend en erg leuk om te lezen.
1
09/10/2017 19:27
Weer mooi verteld. Eigenaardig dat haar 1e man (N.B. zelf schrijver) haar - na hun scheiding - de opbrengt van de door haar geschreven Claudine-verhalen niet gunden. Mag hopen, dat dit 'pronken met andermans veren' hem in het schrijverswereldje niet veel goeds heeft gebracht.
1
10/10/2017 06:43
Ik geloof, dat zijn naam alleen nog maar wordt genoemd in samenhang met Colette en haar Claudine-reeks; om zijn eigen werk is 'Willy' vrijwel vergeten.
1
09/10/2017 15:31
Prachtig verhaal weer!
1
09/10/2017 15:13
Een boeiend levensverhaal. Inderdaad is zij een van de weinige vrouwen uit de Belle Epoque die méér talenten had dan alleen maar die van de grote courtisanes.
Toen ik jong was heb ik natuurlijk haar boeken ( La Chatte, Gigi!) verslonden en ook de film gezien.
Een heel bijzondere vrouw, en een mooi artikel weer.
1
09/10/2017 17:03
Dank! Zij had ontegenzeggelijk een eigen en groot schrijftalent, waarmee ze een courtisane-achtig bestaan kon ontlopen.
1
09/10/2017 14:58
Bewogen leven. Ze had in ieder geval veel ervaringen in haar eigen leven om inspiratie uit te putten.
1
09/10/2017 14:56
Mooi artikel. Was zij niet degene van de mooie citaten, waaronder: "Wat heb ik toch een heerlijk leven gehad, ik wilde alleen dat ik mij dat eerder had gerealiseerd"?
ZiaRia tegen Asmay
09/10/2017 17:01
Ja, ze had een hele reeks mooie uitspraken, die vaak werden geciteerd.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert