Melk goed voor elk?

Door Robin93 gepubliceerd in Voeding en Gewicht

06a4945bc4b5b796c71e788895e3fe84_medium.In West-Europa in het algemeen en in Nederland in het bijzonder groeien we er – letterlijk en figuurlijk - mee op: melk. Melk is goed voor Elk; Melk moet; Melk de Witte Motor – het zijn een paar van de talloze kreten en leuzen die waren bedoeld om de hele bevolking te bewegen dagelijks melk te drinken.

Melkreclame voor kinderen

Voor kinderen werden aparte reclamecampagnes bedacht die de als gezond beschouwde melk populair moesten maken. Zo bedacht het Nederlands Zuivelbureau in 1957 de zogenaamde M-brigade. Officieel heette dit eerst de ‘Brigade der Melkwegvaarders’, maar dit werd al snel afgekort tot de Melkbrigade. Kinderen die iedere dag drie glazen melk dronken, mochten lid van de brigade worden en kregen dan een lidmaatschapskaart, een mouwembleem en wat kleine cadeautjes in de vorm van speldjes, vaantjes e.d. De Melkbrigade werd een ware hype; al binnen een jaar waren meer dan 100.000 kinderen er lid van. Het idee was zo succesvol dat de Nationale Zuiveldienst in Belgïe het idee in 1959 overnam als Brigade M. Op het hoogtepunt had de Brigade M maar liefst 250.000 leden! Zowel in Nederland als in België lieten diverse bekende en beroemde medelanders zich strikken als ‘erebrigadier’; in 4f8eee0959b14527b56ffb6810961286_medium.Nederland bijvoorbeeld tv-presentatrice Mies Bouwman, in België onder meer de Vlaamse zanger en tv-presentator Nonkel Bob.

In de jaren 1960-1970 kwijnde de populariteit van melkclubs en jeugdbewegingen langzaam weg. Daarvoor in de plaats kwam er een nieuwe held uit de koker van het zuivelproductschap: de stripheld Joris Driepinter. Het verhaal ging over een supersterk jongetje, dat gestrande schepen vlot trok, boeven ving en olifanten optilde en dat allemaal door 3 glazen melk per dag! Hierbij gold ook nog de slogan: Melk moet. Melk doet je goed. Dit was overigens ook de periode waarin de EEG kampte met een groeiend melkoverschot dat aan de man, de vrouw en het kind moest worden gebracht.

Lactose-intolerantie - moet melk wel?

Of het nu dat dwangmatige woordje ‘moet’ was, of dat er wantrouwen ontstond over een dubbele agenda van de overheid op het gebied van de melkplas en de opdringerige melkcampagne, feit is dat vanaf de jaren 1990 de melkconsumptie in Nederland langzaam maar zeker terugloopt. Het kan ook zijn dat de toegenomen kennis over voedselallergieën, lactose-intolerantie en eczeem bij zowel baby’s en kinderen als bij volwassenen er debet aan is geweest. Men ontdekte dat melk namelijk veel vaker voor problemen in de spijsvertering zorgde dan men ooit had gedacht; het bleek helemaal niet zo goed voor elk te zijn.

aab62d3d16bcee192b5316e54f6b57a5_medium.Wereldwijd kunnen de meeste volwassenen (koe)melk niet verdragen. Van nature is melk immers nooit bedoeld geweest voor volwassenen maar voor zuigelingen. Baby’s en kleine kinderen kunnen de lactose (melksuikers) in melk meestal goed verdragen, omdat hun maag meer dan voldoende van het enzym lactase produceert om de lactose af te breken. Deze lactaseproductie kan echter verdwijnen als zij groot genoeg zijn om op ander voedsel over te gaan. Sterker nog: dit is het geval bij tweederde van de werelbevolking; deze zijn lactose-intolerant. Slechts éénderde (over het algemeen blanke westerlingen) blijft voldoende lactase produceren om ook als volwassene nog melk te kunnen drinken. Lactose-intolerantie is dus geen afwijking; het als volwassene nièt lactose-intolerant zijn in feite wel. Toch is ook in het westen intussen zo’n 10% van de inwoners lactose-intolerant. Zij kunnen op volwassen leeftijd evenmin (koe)melk meer verdragen.

Alternatieve melk in de plaats van (koe)melk

e3375abfac370214989b59d8a3c52079_medium.Er kwamen alternatieve soorten melk op de markt voor degenen die geen (koe)melk verdroegen: plantaardige sojamelk, kokosmelk, amandelmelk, hazelnootmelk, maar ook geitenmelk, paardenmelk en onlangs zelfs kamelenmelk. Elke soort had zijn die hard-fans die de (mogelijke) positieve effecten op de gezondheid bejubelden en zijn critici die er niets gezonders in zagen. Hoge prijzen, beperkte productie, genetische manipulatie, onvoldoende voeding biedend, cholesterolverhogend enz. enz. waren enkele van de argumenten waarmee de nieuwe melksoorten om de oren kregen.

Wat zit er eigenlijk in (koe)melk? Haal je het er ook allemaal uit?

Melk bevat een heleboel goede stoffen: niet alleen eiwitten, maar ook vitamine B2, B6, B12, C, calcium, fosfor, kalium, magnesium en zink. Over de opname van al die goede stoffen zijn de meningen echter verdeeld. Al deze stoffen kun je namelijk ook uit andere voedingsmiddelen halen, zoals vooral groenten, fruit en noten, maar ook vlees, vis of gevogelte. Je hoeft er dus geen melk voor te drinken. Daarnaast zijn er wereldwijd over de opname van vitaminen en mineralen uit melk talloze wetenschappelijke studies gepubliceerd die elkaar allemaal tegenspreken. Enkele voorbeelden:

  • Waar de één noemt dat fda0fff4c7531beb0b657f293b61c9aa_medium.de calcium uit melk onontbeerlijk is voor sterke botten, stelt een andere studie dat melkconsumptie juist leidt tot botontkalking.

  • Melk drinken voor die broodnodige vitamine B12? Onzin! Melk remt namelijk de vorming van de zogenaamde 'intrinsic factor' in de maag en hierdoor wordt de opname van vitamine B12 juist belemmert.

  • Melk levert (dierlijke) eiwitten die nodig zijn voor de opbouw van het lichaam. Een teveel aan melk (bijvoorbeeld 3 glazen melk of meer per dag) en/of een teveel aan vlees kan bij volwassenen echter de nieren zwaar overbelasten. Hoe meer eiwit in je dieet, hoe harder je nieren moeten werken om de afvalstoffen ervan af te voeren. Na verloop van tijd leidt dit tot nierschade of achteruitgang van de nierfunctie. Voorbeeld: een vroegere buurman van mij dronk jaar in jaar uit circa 2-3 liter melk per dag. Echter, hij at nauwelijks vlees. Na een tiental jaren waren zijn nieren er totaal aan kapot gegaan en eindigde hij aan de nierdialyse.

  • In melk zitten ook groeihormonen – niet zo gek, want (koe)melk is bedoeld voor (koe)kalfjes. Kinderen kunnen deze groeihormonen nog wel hebben tot hun volwassenheid. Maar volwassenen? Persoonlijk lijkt het me niet verstandig om regelmatig groeihormonen voor kalfjes binnen te krijgen, want wat kunnen die eigenlijk aanrichten in een volwassen lijf? Er zijn bijvoorbeeld medische studies die melk aanwijzen als mogelijke oorzaak voor uit de hand gelopen celdelingen, te weten het ontstaan van kanker.

Melk de witte Motor? Melk de witte Sloper! 5f802ec61df301d0de66444cbbb4d00f_medium.

Tegen de adviezen van elke Westerse overheid en elk zuivelproductschap in verscheen in 2015 het boek “Got Milked? (The Great Dairy Deception and why you’ll thrive without Milk)”, in het Nederlands vertaald met de krachtige titel “Melk de witte Sloper” van de Canadese voedingsjournaliste Alissa Hamilton. Hierin haalde zij uit naar de zorgvuldig opgebouwde gezondheidsmythe rond melk en melkproducten. Veel van hetgeen zij in het boek schreef, haalde zij uit de talrijke wetenschappelijke studies over melk die in de wereld beschikbaar zijn. Veel van die studies waren (en zijn) voor de meeste mensen echter totaal onbekend. Het boek bracht daarom een enorme beroering teweeg in Noord-Amerika. Veel mensen hebben er (koe)melk en (koe)melkproducten inmiddels in de ban gedaan en zijn overgestapt op alternatieve producten.

Met mate of juist niet, wat is de Gulden Middenweg?

Maar wat is wijsheid? Met zoveel positieve en negatieve informatie over een voor velen dagelijks voedingsmiddel is het moeilijk de waarheid over melkconsumptie te vinden. En bestaat die waarheid eigenlijk wel? Of is die op dit gebied per mens verschillend? Kinderen zijn nog in de groei en de meesten zullen de bouwstoffen uit melk goed kunnen gebruiken. Maar voor de rest is melk met mate wellicht beter.

Zelf heb ik – net als tweederde van de volwassen wereldbevolking – lactose-intolerantie, dus voor mij is de keus vrij simpel. Ik heb nog geen kinderen, maar indien dat wel zo was, zou ik hen (koe)melk laten drinken? Zolang ze het kunnen verdragen, ja, dat denk ik wel. Eenmaal volwassen zou ik het hen echter afraden, want voor mij is (koe)melk toch eigenlijk gewoon bestemd voor (koe)kalfjes en niet voor volwassen mensen.

 

Copyright: Robin93.

(2017) Foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

33b25383cfa555b4d682349e95f43474_medium.Zie voor andere artikelen bijvoorbeeld ook:

Hamburger-van-fastfood-naar-trendy-delicatesse

Schimmels-zwammen-paddenstoelen-en-paddo-s

Smakelijke-snacks-of-griezelige-gerechten?

of via:

https://tallsay.com/robin93

https://robin93artikelen.wordpress.com/

03/03/2017 11:18

Reacties (12) 

1
11/03/2017 13:28
Mooi en uitgebreid artikel.
1
04/03/2017 16:48
Duidelijk en informatief geschreven
1
04/03/2017 09:46
Over het boek van Alissa Hamilton is al heel veel geschreven. Wat zij deed was wat elke verkoper van bullshitmethodes en zelfbenoemde voedselgoeroes doet: cherry picking en aan haar visie tegengestelde bewijzen negeren. Vanuit de wereld van de echte voedingsdeskundigen is haar verhaal terecht neergesabeld.

Maar allez, waarom zou je luisteren naar deskundigen? Het is toch veel leuker om aandacht en zendtijd te geven aan een stel wijven die eieren de naam 'menstruatie van een kip' meegeven?

Ben je lactose-intolerant, uiteraard laat je melkproducten dan staan. Ik vreet ...
04/03/2017 10:51
Wonderlijk genoem heb ik met kaas geen probleem, alleen met melk in de vloeibare vorm. En yoghurt een beetje.
2
03/03/2017 22:41
Heerlijk een beker koude melk bij de lunch! Goed artikel over een kwestie die geregeld de kop op steekt. Heb er twee jaar geleden n.a.v. een krantenbericht ook eens een kleine column over geplaatst op Plazilla. https://plazilla.com/page/4295155677/hoe-zit-dat-nou-precies-joris
1
03/03/2017 17:34
mooi artikel en onderwerp, goed geschreven ook!
1
03/03/2017 13:47
Ik heb geen lactose-intolerantie maar vind melk gewoon niet lekker. Ook als kind al niet. Gelukkig hebben mijn ouders mij nooit gedwongen om melk te drinken. Kaas en boter eet ik wél.
Van mij mag de melkveehouderij naar een veel lager pitje. Scheelt ook een hoop methaan in de atmosfeer. Als men de vleesconsumptie op peil wil houden kan dat ook met vleeskoeien.
U bent niet ingelogd. Wilt u nu inloggen of een account aanmaken?
1
03/03/2017 14:02
Mee eens.
1
03/03/2017 11:52
Goed artikel over dit tegenwoordig steeds controversiëler wordend voedingsmiddel. Ik heb overigens net als jij (een lichte vorm van) lactose-intolerantie. Daarmee is vanzelf het pleit beslecht.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert