De oeroude magie van bomen en de Keltische boomkalender

Door Oxalis gepubliceerd in Religie en levensbeschouwing

c5df5c5c31298af2616f8613e7d9d5a0_medium.Bomen zijn essentieel voor het leven op Aarde; bossen worden wel 'de longen' van onze planeet genoemd, omdat zij de uitzonderlijke eigenschap hebben kooldioxide op te kunnen nemen en verse zuurstof af te kunnen geven. 

Bomen hebben dan ook een grote invloed op het globale klimaat, hetgeen de massale kap van bossen al heeft aangetoond.

 

Heiligheid van bomen in vroeger tijden

Bomen waren in het leven van onze verre voorouders ook zeer belangrijk. Zij voorzagen hen van schaduw, brandstof, bouwmaterialen, vruchten en zelfs van medicijnen. Tegenwoordig leveren bomen ons nog steeds de grondstof voor onder andere bouwmaterialen, meubels, papier en zelfs medicijnen (bijvoorbeeld de wilg, die de grondstof voor aspirine levert).

f0af28f22eec08f37f372c5a9d892856_medium.De manier waarop bepaalde bomen groeiden en hun lange levensduur, gaven hen in de ogen van de mens vaak een aura van magie. Veel oude volkeren kenden geloven en tradities, die gebaseerd waren op de magie van bomen. Rond bepaalde bomen of in bepaalde bossen werden dan heiligdommen en tempels ingericht. In de Noordse (Scandinavische, IJslandse) mythologie vertegenwoordigt de boom Yggdrasil bijvoorbeeld het leven en omvat het universum. Zijn wortels staan in de onderwereld, via de stam heeft hij contact met de Aarde en zijn takken reiken in de hemel naar het hiernamaals. In het Boeddhisme bereikte Boeddha verlichting, toen hij mediteerde onder de Bodhiboom, de boom van wijsheid.

Essentie van boommagie

Volgens de oude natuurreligies bezit alles op Aarde een eigen ziel of spirit en wordt beschermd door een spiritueel wezen. Voor bomen zijn dat de boomgeesten, later ook wel dryaden of hamadryaden genoemd. De term dryaden stamt uit de Griekse mythologie en verwijst naar de elementaire krachten van de boom, die vaak werden voorgesteld als mooie, vrouwelijke boomnimfen. Als de boom afstierf, stierven de dryaden die ermee in verbinding stonden ook. Daarom bestraften de dryaden de mensen, die schade aan bomen aanrichtten. Als men vroeger een deel van een boom nodig had, vroeg men dit van tevoren aan de betreffende boomgeest of -nimf, zodat de boom zijn levenskracht uit dat deel kon terugtrekken.

40e2cb267cac2d2dbdda96ab0ae70719_medium.

De essentie van boommagie ligt verder in het begrijpen van de eigenschappen van elk type boom. Hoe groeit de boom? Waar groeit de boom? Welke bijzondere eigenschappen hebben de vruchten van de boom? Het was allemaal van belang om te weten welke magie, hoeveel en wanneer van de boom kon worden afgesmeekt en ingezet.

Keltische Maanmaanden en Boomkalender

De Maanverering en de gedachte dat de Maan een godin was, kan worden teruggevoerd naar de vruchtbaarheidsverering van het Europa uit de neolithische tijd. Ook de Kelten (circa 3000 voor Chr, voor zover bekend de oudste beschaving in Europa) vereerden de Maan. Zij hadden hun kalender niet alleen gebaseerd op de 13 manen, die de maancyclus in het jaar opleverde, maar verbonden die ook met hun verering voor de heilige bomen en boomgeesten in hun bossen.

(De data zijn voorbeelden en kunnen variëren, afhankelijk van de start van de maancyclus na Yule, de winterzonnewende.)

Berkenmaan

d8c8f6a9faee808d9a5cff8d68b16935_medium.De eerste maand van de Keltische kalender is de Berkenmaan van ongeveer 24 december-20 januari. De berk staat bekend als 'Dame van het Woud'. De boom staat voor 'een nieuw begin', omdat het de eerste boom is die weer groeit nadat een bos onverhoopt is afgebrand. Verder werpt de boom haar bast af, wat eveneens duidt op vernieuwing.

In sommige tradities sprongen pasgetrouwde stellen over een bezem van berkentakken om het begin van hun gezamenlijke leven te symboliseren.

Lijsterbesmaan

1e0f8ff00b7c2c2d54e4724303d451ff_medium.De Lijsterbesmaan loopt van ongeveer 21 januari-17 februari. De lijsterbes wordt vaak geassocieerd met vasthoudendheid, omdat hij onder barre omstandigheden groeit: van hoog in bergachtige omgevingen tot diep in spelonken. Aan het einde van de vrucht zit een vijfpuntige punt of pentagram. Die vorm zou bescherming bieden tegen kwade geesten, waardoor de lijsterbes vaak in de buurt van huizen werd aangeplant.

Esmaan

6a394887a7360181fe6d314ef2f7eba9_medium.De Esmaan beslaat de periode van ongeveer
18 februari-17 maart. Het is de periode om na de winter toekomstplannen te maken en/of weer te reizen. De es is de 'Levensboom' (Yggdrasil was een reusachtige es) en staat voor het universum. Zijn gevleugelde zaden ('helikopters') zouden het vervoermiddel zijn naar universeel begrip. De es is verder bekend om zijn heilzame krachten. Vroeger werd een genezende magische staf vaak gemaakt van essenhout.

Elsmaan

56e86989862e21ecd46f8a87f7b830f4_medium.De Elsmaan loopt van ongeveer
18 maart-14 april. Volgens de mythologie uit Wales vocht de els tijdens de 'bomenoorlog' (tegen de duistere krachten van de onderwereld) in de voorste gelederen. Als de els wordt gekapt, verandert het hout van wit in rood – alsof de boom bloedt. Omdat de els aan het water groeit, wordt de boom vrouwelijke kwaliteiten toegedicht.

Wilgmaan

cf523a2f90c95a8ef2ac2ad91397f2de_medium.De Wilgmaan bestrijkt de periode van ongeveer 15 april-12 mei. De wilg staat voor regeneratie, omdat een omgehakte wilg direct weer kan ontspruiten. De boom is zo buigbaar en flexibel, dat er al eeuwenlang manden van worden gemaakt. Wilgen houden van water, wat duidt op emotioneel evenwicht. Wilgenhout kan worden gebruikt als wichelroede om water mee te vinden en is zeer geschikt om een magische (wicca-) staf van te maken.

Meidoorn 3bdbc108f96923f0a58a4c76d5268d5a_medium.

De Meidoornmaan loopt van ongeveer 13 mei-9 juni. Het ontluiken van de meidoornbloesem begint vaak al tijdens Beltain en markeert het begin van nieuw leven en een nieuw seizoen.

Halverwege de maand mei staat de boom in volle bloei en geldt als het toppunt van verjonging en lentekracht. Neem daarom nooit meidoornbloesem mee in huis; het 'opsluiten van de lente' zou ongeluk met zich meebrengen.

Eikmaan

27464b885ae4d2d469de20732be89067_medium.De Eikmaan omvat de periode van ongeveer 10 juni-7 juli. De langzaam groeiende eik is de 'Koning van het Bos'. De grote, brede boom staat voor kracht, moed en wijsheid. Druïden aanbaden de eik als de deur, die naar wijsheid leidde, en ontmoetten elkaar in heilige eikenbossen. De eik is verbonden met Midzomer; het (oude of afgebroken) hout ervan werd gebruikt voor de heilige Midzomervuren.

Hulstmaan 2f92d00cc83ed0f309d0bd3879b3b88f_medium.

De Hulstmaan loopt van ongeveer 8 juli-4 augustus. Een hulst, die vlakbij een huis groeit, zou beschermen tegen donder, bliksem en demonen.

Hulst werd door de prikkende blaadjes gezien als een mannelijke boom, waar in oude tijden speren en wielen voor strijdwagens van werden gemaakt.

Hazelaarmaan

05727b14f54b8a3a74e23f06a37fbb92_medium.De Hazelaarmaan beslaat de periode van ongeveer
5 augustus-1 september. Hazelaarhout is redelijk buigzaam en werd traditioneel ook wel gebruikt als materiaal om wichelroedes van te maken. Een Keltische legende rept over de negen hazelnoten van wijsheid, die in een heilige poel vielen. Zij zouden zijn ingeslikt door een zalm. Degene, die die zalm vangt en opeet, zou oneindige wijsheid verkrijgen.

Wijnrankmaan

De Wijnrankmaan loopt van ongeveer 2 september-29 september. Hoewel de wijnrank geen boom is, maar zelfs een uitheemse plant, die werd meegenomen door migranten uit Zuid-Europa, belandde b8373728e4d88a7bdabc550e8d00240b_medium.hij in het bronzen tijdperk toch op de Keltische boomkalender.

In het koude noorden kon de wijnrank echter niet overleven en werd daar door de Kelten veelal vervangen door de braamstruik. Het eten van zowel druiven als bramen zou het geheugen en de concentratie versterken. Beide fruitsoorten staan voor vruchtbaarheid en rijkdom.

Klimopmaan

351fe6bac6aa23fff7acdbaa742197a1_medium.De Klimopmaan omvat de periode van ongeveer 30 september-27 oktober. Klimop is evenmin een boom, maar doordat zij vaak om en in bomen groeit, is zij er sterk mee verbonden. De Klimopmaan valt samen met het einde van het  oogstseizoen. De laatst geoogste schoof werd ooit omwikkeld met klimop en 'het Klimopmeisje' genoemd. Zij werd dan gegeven aan de boer, die het laatste had geoogst, om hem te wijzen op zijn verantwoordelijkheid voor de geesten van het land. Men dacht ook dat klimop bescherming bood tegen alcoholvergiftiging; daarom staan de wijnrank en klimop vaak verstrengeld afgebeeld.

Rietmaan

efbc88a69a81037c7abcca6ad30b112c_medium.De Rietmaan loopt van ongeveer 28 oktober-24 november. Ook het sterke riet wist zich, als niet-boom, een plaats te verwerven op de Keltische boomkalender. In een ver verleden maakte men van rietstengels zowel vlijmscherpe, dodelijke pijlen als muziekinstrumenten (fluiten). De rietplant werd dan ook van oudsher geassocieerd met de dood. De rietfluit werd veel gebruikt tijdens dodenrituelen voor het aanroepen van de ziel. De Rietmaan staat dan ook voor verinnerlijking; enerzijds kan men in contact komen met de voorouders (viering van Samhain), anderzijds is het de gelegenheid om het verleden los te laten.

Vliermaan 565c94f0921efb91b0c9f61c38398c7d_medium.

De Vliermaan loopt van ongeveer 25 november-23 december. De vlier herstelt zich snel en kan wortelen uit elk deel van zichzelf, zij het vrucht, wortel, tak of twijg. Als de laatste boom van het Jaarwiel markeert de boom het einde van de jaarcyclus, de donkere midwinter en het nieuwe begin na Yule.

Oxalis.

© 2015, foto's:  Oxalis, Office.microsoft.com, Wikimedia Commons.

 

Voor meer artikelen van deze schrijfster, zie bijvoorbeeld op:

9ae0a2d18e377cf4bdfc58501b03d91f_medium.De-oeroude-magie-van-de-Maan

Wicca-Keltische-religie-traditie-en-symboliek

Wicca-de-Elementen-en-de-Elementalen

Wicca-leven-in-de-geest-van-Gaia

Of lees verder op:

https://tallsay.com/oxalis of via

https://oxalisnatuurlijkewegen.wordpress.com/

 

17/02/2016 07:06

Reacties (3) 

1
17/02/2016 07:40
Boeiend, elke boom had dus een eigen magie. Heel bijzonder.
1
17/02/2016 07:36
Mooi artikel!
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert