Wicca: het Jaarwiel en Keltische seizoensvieringen

Door Oxalis gepubliceerd in Religie en levensbeschouwing

2147c04463b6ecc9bde9a798c6834bfb_medium.Veel elementen uit de huidige wiccareligie stammen nog af van oude, vooral Keltische geloofstradities. Dat is op zich niet zo vreemd. Niet alleen zijn in Groot-Brittannië en Ierland de meeste en meest recente restanten van de Keltische cultuur gevonden, maar in Engeland werd in de tweede helft van de 20e eeuw de oude natuurreligie en –verering ook nieuw leven ingeblazen en de wiccareligie gevormd.

Keltische erfenis

Van de oude Keltische cultuur, die voor de komst van de Romeinen over een groot deel van West-Europa en de Britse Eilanden was verspreid, weten we niet zo veel meer. De Kelten werden uiteindelijk door de Romeinen verslagen en van het vasteland van Europa verdreven.

a74e51c7aff91034a69664bff63b07f2_medium.

Kelten in Europa.

Zij vluchtten uiteindelijk naar Groot-Brittannië en Ierland, maar ook daar waren zij niet helemaal veilig voor eerst de Romeinse expansiedrift (in Engeland en Wales) en later de opgelegde kerstening door de katholieke kerk. Wat wij door voornamelijk volksoverlevering wel weten, is dat de Kelten - net als de Germanen, de Vikingen en andere op natuurgoden afgestemde volkeren in Noord- en West-Europa - een aantal belangrijke seizoensvieringen hadden, die zij nauwgezet in ere hielden.

Het Jaarwiel

dc880cdddceae4b9302b9e2cae327131_medium.De vieringen werden bijgehouden op een wiel, ook wel het Jaarwiel genoemd. Dit Jaarwiel was niet alleen de kalender, maar symboliseerde tevens het cyclische karakter van de seizoenen en het religieuze kader. Het wiel had acht spaken. Vier ervan waren verbonden aan de beweging van de aarde en de zon, de andere vier markeerden belangrijke jaarlijkse momenten in het (agrarische) leven van de mens. De acht spaken of vieringen worden sabbats genoemd.

De Keltische vieringen

In de Keltische traditie werden specifieke momenten van het jaar gevierd om natuurlijke energieën te eren.

Vanuit de overlevering (in vooral Ierland en Schotland) kennen wij de viering van acht heilige en seizoensgebonden feesten.

Belangrijke vieringen zijn de vier seizoenswisselingen

  • Lente-equinox: Ostara (rond 21 maart)
  • Zomerzonnewende: Litha (rond 21 juni)
  • Herfstequinox: Mabon (rond 21 september)
  • Winterzonnewende: Yule (rond 21 december).

Daarnaast zijn er nog de vier tussenliggende vieringen, die oorspronkelijk plaatsvonden precies tussen de andere feesten in, dus halverwege het betreffende seizoen. Zij worden ook wel de zaai- en oogstvieringen genoemd. Tegenwoordig hebben de vieringen, voor het gemak, een vaste datum op onze kalender gekregen:

  • Imbolc op  2 februari, halverwege de winter
  • Beltane op (de nacht van) 30 april op 1 mei , halverwege de lente
  • Lughnasadh op 31 juli of 1 augustus, halverwege de zomer
  • Samhain op (de nacht van) 31 oktober op 1 november, halverwege de herfst.

De richting waarin het Jaarwiel draait is als volgt. Het Keltisch Nieuwjaar valt samen met Samhain. Het land is kaal, er groeit niets meer. Het is het begin van de rustperiode voor het komende jaar. Het laatste feest van het jaar is Mabon, waarop de laatste oogsten van de zomer worden binnengehaald. Mabon is het hoogtepunt van de herfst.

Samhain

00231ce7e4eb642011e03efb19275734_medium.Samhain wordt gezien als  Nieuwjaarsdag, omdat het de overgang markeert van het oude naar het nieuwe landbouwjaar. Het is tevens de nacht waarop men van oudsher dacht, dat de grens tussen de wereld van de levenden en die van de doden vervaagde. Volgens het Keltisch geloof gingen mensen namelijk niet dood, maar leefden hun geesten of zielen voort in een andere wereld (de onderwereld). Samhain was de tijd dat deze geesten een bezoek konden brengen aan de wereld van de levenden. Ook de geest van de Zonnegod daalde eerst in de onderwereld af, voor hij weer kon worden herboren. Samhain symboliseert de krachten van dood en duisternis; ze werden echter niet gevreesd, maar geëerd als het tegenwicht van leven en licht. Op deze dag werd aan de geesten van de voorouders eer betoond en bescherming gevraagd. Samhain staat tegenwoordig beter bekend als het populaire griezelfeestje Halloween.

Yule

Met de winterzonnewende van Yule staat de zon op zijn laagste punt en daardoor is het de langste nacht van het jaar. De wereld is bevroren en er gebeurt weinig in de natuur. Diep in de aarde vormen de boom- en plantenwortels echter al uitlopers en worden reserves opgebouwd voor de lente. Het is het seizoen van wedergeboorte (van de Zonnegod). Vanaf nu worden de dagen weer langer; het licht heeft de duisternis overwonnen. Van oudsher werd dit feest gevierd rond een grote (kale) eik met uitbundige hulstversieringen (de Hulstkoning regeert immers in de winter). De eik werd gekozen, omdat deze als regerend in de zomer (Eikkoning) op dit moment  van midwinter op zijn zwakst was, maar van nu af aan – net als de zon - weer sterker zou worden.

Imbolc

16c440c4195cbbb88ed4c4aba25d1cc8_medium.Imbolc is een vuurfeest en tevens het feest van de eerste melk; schapen hadden de eerste vroege lammeren geworpen en gaven melk. Akkers werden omgeploegd en klaargemaakt voor het zaaien – traditioneel werd er melk over de aarde gegoten om haar vruchtbaar te maken. Imbolc is ook een feest van hoop: de winter is nog niet voorbij, misschien moet het ergste nog komen, maar de dagen lengen. Symbolen van Imbolc zijn het dappere sneeuwklokje, dat zich door ijs en sneeuw een weg baant, en een brandende kaars als een kleine bron van licht (net als de zon in deze tijd). Tijdens Imbolc werden vaak de versieringen van de Yuletijd in vreugdevuren verbrand; vuur symboliseert dan de terugkeer van de Zonnegod.

Ostara

c63fb243658a99ab2ce5686b146b9514_medium.Met Ostara wordt het hoogtepunt van de Lente gevierd; de dag en nacht zijn tijdens deze lente-equinox even lang. De Germaanse/Keltische godin Eostre of Ostara wordt vereerd. Zij is de godin van vruchtbaarheid, landbouw en lente, en werd vereerd met roodgeverfde eieren en versierde takken. Volgens de overlevering was de sneeuwhaas haar voorbode; als die zich in het bos liet zien, was de winter voorbij en de lente gearriveerd. Het Engelse woord Easter (Pasen) is van haar naam Eostre afgeleid. Haar symbolen, de (sneeuw-)haas en geverfde eieren, zijn tot op de dag van vandaag attributen van Pasen.

Beltain of Beltane

Tijdens Beltain, het meifeest aan het begin van de zomer, is de sfeer uitbundig, bijna als een carnaval: de doodse winter maakt plaats voor de levendige zomer. Op deze dag vieren de Godin en de Zonnegod elk jaar hun heilig huwelijk. Het is de tijd van seksualiteit, vruchtbaarheid en bevruchting. Jongeren ontmoetten tijdens het onstuimige feest hun mogelijke levenspartner, gehuwde stellen mochten hun beloften van trouw voor deze nacht vergeten. Iedereen was aan elkaar gelijk; rangen en standen deden niet ter zake.

d206aea9a8d58ed896fbf84f24e0696c_medium.Dit was van oudsher vaak het feest voor een handfasting, het Keltische (en ook Wicca-) huwelijk, waarbij de handen van beide partners met linten worden samengebonden, waarna het stel over een bezem springt. Het huwelijk duurt in principe een jaar en een dag en kan na die periode door beide partijen worden verlengd of opgezegd.

Net als tijdens Samhain was men er van overtuigd, dat de afscheiding tussen leven en de dood in deze nacht bijzonder dun was en zelfs overgestoken kon worden. Bij Beltain echter stond daarbij alles in het teken van leven, bloei en bevruchting. Hier was het idee, dat de geesten van de levenden konden oversteken naar andere werelden, bijvoorbeeld naar de rijken of dimensies van de elementalen.

Litha

a724631d8646298b08308fde61baeaf4_medium.Met Litha of Midzomer kwam de langste dag van jaar en het hoogtepunt van het groeiseizoen. Het zaaien is voltooid, de planten groeien en de bomen vormen vruchten. Er wordt geduldig gewacht op de oogst. Naast Beltain was ook Litha een mooi moment voor een handfasting. Het feest en de feestgangers werden dan rijkelijk versierd met bloemen. (Dit kun je nog terugzien in Scandinavische Midzomerfeesten waar vrouwen en meisjes vaak nog met bloemenkransen op hun hoofd rondlopen.)

Lughnasadh of Lammas

Lughnasadh is een vuurfeest ter ere van de Zonnegod Lugh. De eerste gewassen zijn rijp en worden geoogst, de taak van Lugh zit er op. De cyclus van de zon (Keltische Zonnegod Lugh) is immers over haar hoogtepunt heen en de Zonnegod sterft een rituele dood. Tijdens dit oogstfeest wordt dank betoond aan de Zonnegod, omdat hij de (rijke) oogst mede mogelijk maakte.

De term Lammas is niet de naam van de Godheid, maar betekent 'broodfeest'. Het is de viering van het brood, dat gebakken is van het eerst geoogste graan.

Mabon

8c2b7bbe0f87e1f565fa50754c3e7c34_medium.Tijdens de equinox van Mabon, de herfstevening,  zijn licht en duisternis weer in evenwicht. De rest van de gewassen is geoogst en wat overblijft zijn late vruchten, bessen en noten. Ditmaal wordt dank betuigd aan de Godin voor de door haar geschonken vruchten, die de mensen zullen helpen de winter door te komen. De geest van de Zonnegod (geofferd tijdens Lughnasadh) gaat op weg naar de onderwereld, waar hij met Samhain zal arriveren.

 

Oxalis.

© 2015, foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

53f10ad115fc1e658491054858e5bbbf_medium.Voor meer artikelen van deze schrijfster, zie bijvoorbeeld:

Wicca-Keltische-religie-traditie-en-symboliek

Wicca-de-magie-van-bomen-en-de-Keltische-boomkalender

Wicca-wat-is-wicca?-Een-korte-inleiding

Wicca-leven-in-de-geest-van-Gaia

Wicca-de-weg-van-een-wicca

Of lees verder op:

https://tallsay.com/oxalis of via

https://oxalisnatuurlijkewegen.wordpress.com/

 

16/02/2016 06:45

Reacties (2) 

1
16/02/2016 08:02
Mooi artikel! Bijzonder, deze seizoensfeesten.
1
16/02/2016 07:48
De Keltische beschaving was een zeer belangrijke in onze (Noord-) Europese geschiedenis.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert